TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ SONRASI MEB YAYINLARI 5. SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİN VE GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
(INVESTIGATION OF TEXT AND VISUALS IN 5TH GRADE TURKISH TEXTBOOKS PROVIDED BY THE MEB PUBLICATIONS AFTER THE TURKISH CENTURY MAARIF MODEL IN TERMS OF GENDER ROLES )

Yazar : Mustafa Burak TÜRKYILMAZ   - Bülent ARI  
Türü :
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 15/1
Sayfa : 303-323
    


Abstract

Bu araştırmada “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” sonrası MEB Yayınları 5. sınıf Türkçe ders kitaplarının toplumsal cinsiyet rolleri bakımından incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ile yürütülen bu araştırmada örneklem belirleme yöntemi olarak ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın ortaokul düzeyinde ilk olarak uygulandığı sınıf düzeyi olan 5. sınıf Türkçe ders kitapları incelenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ortaokul Türkçe dersi 5. sınıf ders kitaplarındaki metin ve görsellerde yer alan karakterler; gerçekleştirdikleri eylemler, duygular, karakterle birlikte yansıtılan nesneler, meslekler, bulundukları mekânlar, kıyafetler ve kişilik özelikleri bakımından cinsiyet değişkeni doğrultusunda incelenmiştir. Ele alınan değişkenler bakımından çocuk karakterlerde cinsiyete yönelik büyük oranda benzerlik olduğu belirlenmiştir. Yetişkin karakterlerde ise cinsiyetle ilişkilendirilen nesneler ve meslekler bakımından önemli farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ders kitaplarındaki metin ve görsellerde meslekler bakımından erkek karakterlerin kadın karakterlere göre daha fazla sayıda ve çeşitli meslek kollarında yansıtıldığı belirlenmiştir.



Keywords

Türkçe ders kitapları, toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolleri.



Özet

This research aims to examine the 5th grade Turkish textbooks of MEB Publications after the "Türkiye Century Education Model" in terms of gender roles. This study, conducted using document analysis, a qualitative research method, used criterion sampling as the sampling method. The 5th grade Turkish textbooks were examined in the study. The descriptive analysis method was used in the analysis of the data. It was determined that there was a great deal of similarity in terms of gender in the child character in terms of the variables examined. It was concluded that there were significant differences in terms of objects and professions associated with gender in adult characters. It was determined that male characters were reflected in more numbers and in various professions than female characters in the texts and visuals in the textbooks in terms of professions.



Anahtar Kelimeler

Turkish textbooks, gender, gender roles.