DERLEME SÖZLÜĞÜ’NDE İLETİŞİM FİİLLERİ: OLUMSUZ DUYGU BİLDİREN FİİLLER
(COMMUNICATION VERBS IN THE DERLEME SÖZLÜĞÜ: VERBS EXPRESSING NEGATIVE EMOTIONS )

Yazar : Hanife YAMAN    
Türü :
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 15/2
Sayfa : 638-657
    


Abstract

Bir dilin söz varlığını oluşturan temel unsurlardan biri olan fiiller, dilde morfolojik, sentaktik ve semantik açıdan sınıflandırılmıştır. İletişim fiilleri ise mental fiil kategorisinde değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Anadolu ağızlarının söz varlığını yansıtan eserlerden biri olan Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü (2009) temelinde iletişim fiilleri incelenmiştir. Açıklama fiilleri veya iletişim fiilleri olarak adlandırılan bu fiillerin tespiti ve tasnifinde Yıldız (2016) ve Ärnazarov’un (1982) çalışmalarından hareketle bir sınıflandırma yapılmıştır. Çalışmada, iletişim fiillerinden, anlam özelliklerine göre olumsuz duygu bildiren fiiller örneklem olarak belirlenmiş, bu fiiller yedi tematik başlıkta tasnif edilmiş ve incelenmiştir. Sonuç olarak Derleme Sözlüğü’nde tespit edilen olumsuz iletişim fiillerinin, bireyler arasında iletişimi sağlayan, düzenleyen, devam ettiren, insanların olumlu-olumsuz duygu ve düşüncelerini aktaran dilsel birimler olduğu belirlenmiştir.



Keywords

Türkçe, iletişim fiilleri, söz varlığı, Derleme Sözlüğü, olumsuz duygu bildiren fiiller.



Özet

Verbs, one of the fundamental elements constituting the lexical inventory of a language, are classified morphologically, syntactically, and semantically within the language. Communicative verbs, on the other hand, are classified as mental verbs. In this study, communication verbs were examined based on the Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü (2009), one of the works reflecting the lexical inventory of Anatolian dialects. A classification was made based on the works of Yıldız (2016) and Ärnazarov (1982) for the identification and classification of these verbs, referred to as explanatory verbs or communication verbs. In this study, verbs expressing negative emotions were selected as a sample from among communicative verbs based on their semantic features; these verbs were classified under seven thematic headings and analysed. As a result, it was determined that the negative communication verbs identified in the Derleme Sözlüğü are linguistic units that facilitate, regulate, and maintain communication between individuals and convey people’s positive and negative feelings and thoughts.



Anahtar Kelimeler

Turkish, communication verbs, vocabulary, Derleme Sözlüğü, verbs expressing negative emotions.